Well written analysis by Mahdi Kharratiyan, an Iranian political researcher, which closely fits together with what I wrote last night.
The US is returning to negotiations because of mounting pressure from financial markets and the Republicans’ heavy midterm defeat.
Iran has a rare opportunity to end the war from a position of strength, but is risking it by wasting it through repeating the same failed diplomatic approach.
The same repeated mistake:
1️⃣ Mediation proposal comes up during a critical moment.
2️⃣ Direct or indirect negotiations take place
3️⃣ Next, a flood of partially accurate and false reports reach the media, forcing the Iranian side to deny some or all of them
4️⃣ Finally, Iran finds itself in a position where it has no choice but to terminate the negotiations
Currently, and this is my opinion, we’re at stage 1 again where we experience a flood of reports regarding proposals to mediate Iran-US talks and a little of stage 3 where an influx of rumours are spread in the media, forcing Iran to deny them (example: Yesterday with the fake news on Mohsen Rezaee-Vance meeting)
The problem goes far beyond negotiations with Washington. Iran continues to treat Strait of Hormoz, Yemen, Lebanon and regional trade corridors as separate issues, while accommodating the UAE, which is actively undermining Iran’s leverage in the Strait of Hormoz.
The UAE is central to the US-backed IMEC corridor and Israel’s regional economic ambitions.
Allowing Emirati shipping networks to bypass Iran’s restrictions risks weakening Tehran’s control over Strait of Hormoz and strengthening Israeli influence.
Lebanon’s recent integration into the IMEC port network is particularly concerning, which could potentially pave the way for a Beirut–Haifa trade route and further pressure on Hezbollah and southern Lebanon.
Iran needs a comprehensive postwar strategy, not another narrow agreement with Washington.
China and Russia must play a central role in establishing a new regional security and economic order, reducing US and Israeli influence, and supporting alternative trade corridors linking Iran, Pakistan, Turkey, Iraq, Syria and Lebanon.
Relations with Saudi Arabia should also improve, provided its policies toward Yemen and Lebanon are addressed.
The nuclear issue must be reconsidered as part of this broader settlement.
Iran should reject permanent nuclear restrictions, preserve the option to withdraw from the NPT under Article X, and ensure that any concessions are immediately reversible. Nuclear restraint must be conditional on credible security guarantees, not unconditional promises.
Iran should retain military control of Strait of Hormoz while considering arrangements to share its commercial benefits with Persian Gulf states, provided China supports the development of Iranian ports, particularly Chabahar.
The biggest danger is losing the leverage Iran has already gained.
If negotiations merely calm oil and financial markets while Iran continues accommodating the UAE, Washington’s pressure will ease while Iran’s economic difficulties worsen. Tehran could ultimately face another war or be forced into far greater concessions.
The objective should be a durable regional settlement that breaks Iran’s pre-war dependence on the UAE, strengthens its geopolitical position, and guarantees its long-term security and economic development.
The US should be one part of that settlement, not its center.
もっと見る
پیامدهای ویرانگر انفعال ایران در برابر اقدامات مخرب ائتلاف هند-امارات-اسرائیل و نکاتی در باب معماری نظم امنیتی پساجنگ در منطقه غرب آسیا
با تشکر از
این روزها خبر مذاکرات ایران و آمریکا مجدداً داغ شده و هر روز شایعاتی در مورد افزایش یا کاهش احتمال این توافق از اطراف و اکناف به گوش میرسد. سیل اخبار مذاکرات جدید از دو روز پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا آغاز شد و در روز دوشنبه قیمت نفت را ۱۰ دلار کاهش داد که ترامپ آن را بزرگترین سقوط تاریخ بازار نفت نامید. این شوک نزولی، نفت را از یک کانال صعودی که ۵ ماه در آن قرار داشت خارج کرد، یه این امر که در جای خود باید بررسی شود، خصوصا اینکه انتخابات بسیار رقابتی بود و نظرسنجیها برد با فاصله معنادار دموکراتها را بازتاب نمیدادند.
بعد از گذشت مدت کوتاهی از تحولات، اکنون میتوان گفت که متأسفانه طرف ایرانی همچنان از وقایع پیشین درس نگرفته و در همان مسیرهای نادرستی گام برمیدارد که پیش از این در آن بارها گام زده و نتایجی معکوس گرفته است. روال همیشه این بوده است: ابتدا در یک مقطع حساس پیشنهاد میانجیگری مطرح میشود؛ سپس مذاکراتی مستقیم یا غیرمستقیم انجام میشود؛ سپس سیلی از اخبار نیمهدرست و نادرست به رسانهها سرازیر میشود که طرف ایرانی باید بخشی یا تمام آنها را تکذیب کند؛ و در نهایت طرف ایرانی خود را در موقعیتی مییابد که ناگزیر باید مذاکره را خاتمه دهد. تنها فایده این مسیر تکراری این است که در مقطعی حساس فشار از گرده طرف آمریکایی برداشته میشود، اما چیزی عاید طرف ایرانی نمیشود، یا اگر بشود مقطعی و زودگذر است.
در مورد تحولات اخیر در منطقه و مذاکرات نکاتی وجود دارد که در اینجا به اهم آنها میپردازیم:
۱. بدون شک ترامپ و حزب جمهوریخواه ضربهای بسیار سنگین و حتی جبرانناشدنی (در حد باخت پس از رسوایی واترگیت) را در انتخابات میاندورهای دریافت کردهاند، تا جایی که نه فقط از بابت دست رفتن کنترل دو مجلس، بلکه از بابت انتخابات ۲۰۲۸ و آینده میانمدت حزب جمهوریخواه و بقای گفتمان ماگا باید نگران باشند؛ و ترکیب این مسئله با التهابات اخیر بازارهای مالی، خصوصاً بخش AI، آنها را به سمت تست مجدد راهحل دیپلماتیک سوق داده است و از جهاتی میتوان گفت که در صورت درک درست ایران از شرایط، فرصتی کمنظیر برای ایران جهت پایان دادن به جنگ از موضع قدرت فراهم شده است.
۲. طرف ایرانی نیز همچنان بر شروط ۷ گانه خود اصرار دارد و امیدوار است با اهرم تنگه هرمز، از ایالات متحده امتیازات بزرگی دریافت کند. ایران با نرخ متفاوت و گستردهای در حال زدن کشتیهای عبوری از تنگه است و اخیراً توانست قیمت نفت آتی را پیش از مذاکرات به ۱۱۸ و قیمت نفت فیزیکی را به نزدیکی ۱۵۰ دلار برساند.
۳. طرف ایرانی همچنان انحصار مذاکره با آمریکا را تنها راهحل میداند و مسائل را خطی و نه شبکهای و درهمپیوسته تحلیل میکند. برای مثال، ایران اگرچه بر پایان جنگ در همه جبههها تأکید دارد، اما ربط معناداری بین پرونده یمن و لبنان برقرار نمیشود؛ و از اهرم فشار بر امارات در تنگه هرمز و فشار بر عربستان در بابالمندب و دریای سرخ جهت بهبود شرایط حزبالله در جنوب لبنان، استفاده مستقیم و معناداری نمیشود.
۴. به طور خاص، ایران همچنان در قبال عامل اصلی قاچاق نفت در تنگه هرمز، یعنی امارات متحده عربی، رویکردی مسالمتآمیز و ملایم دارد، و همین امر باعث شده دوباره طرف آمریکایی تلاش کند روایت «تنگه هرمز از دست ایران خارج شده است» را جا بیندازد، تا ایران نتواند از آن به عنوان کارتی در مذاکرات استفاده کند. همه اینها در حالی است که امارات در حال نمایش خصومت خود علیه ایران در پروندههای متعددی چون یمن و لبنان است.
۵. پیش از این در مورد لابی بسیار خطرناک امارات در ایران و نفوذ آن در دستگاههای حساس سخن گفته بودیم و اکنون برای نویسنده کاملاً محرز شده است که طرفداران مماشات با امارات با ادلهای بسیار حقیر و تاکتیکی به دنبال تأمین امنیت کشوری هستند که متحد راهبردی اسرائیل در منطقه غرب آسیا بوده و تنها کشوری در خاورمیانه است که اسرائیل آن را به عنوان متحد قابل اعتماد و نزدیک خود پذیرفته است. به عبارتی، در پرونده امارات، که نماد و نمود عینی نظم آمریکایی-اسرائیلی در منطقه غرب آسیا است، مضرات راهبردی و بلندمدت مماشات با امارات در برابر چند امتیاز تاکتیکی و زودگذر نادیده گرفته میشوند. در مورد این مسئله ناگفتهها و حقایقی وجود دارد که در زمان خود آنها را بیان خواهم کرد.
۶. طرف ایرانی در رویکردی پارادوکسیکال از یک طرف بر استیفای حقوق خود از طریق تنگه هرمز مصر است و از طرف دیگر با عامل اصلی سوزاندن این برگه در این تنگه مماشات میکند. این مسئله علامت سؤالهای مهمی را در پایتختهای قدرت بزرگ، یعنی مسکو و پکن، ایجاد کرده است. همچنین طرف ایرانی تحرکات محدودی ناظر به مذاکره با پکن و مسکو جهت تثبیت نظم پساجنگ از خود نشان داده است و اگرچه سفرهای اخیر دکتر باقریکنی به پکن، و دیدار وی با نماینده ویژه چین و همچنین سفر مهم سرلشکر رضایی به مسکو در این جهت ارزیابی میشود، اما مذاکره با طرف آمریکایی همچنان ادامه همان روشهای پیشین است، حتی اگر پکن و مسکو نقشی پررنگتر پیدا کرده باشند. به عبارتی مسئله اصلی ایران واسطهگری دوحه، مسکو یا پکن نیست، و تا زمانی که رویکرد «نظممحور» به مذاکرات حاکم نشود و مسئله تنگه هرمز، امارات و کوریدور IMEC و ائتلاف I2U2 در یک بسته منسجم سیاستی مورد بررسی قرار نگیرد، شانس اینکه اصرار بر ۷ شرط مشکلی را حل کند، اندک خواهد بود.
۷. پیش از این گفته بودیم که کوریدور به اصطلاح عمانی، کوریدوری اماراتی-اسرائیلی است و مسئله تنگه هرمز فراتر از قیمت نفت و ناظر به نقش بندر راهبردی جبلعلی و نقش کلیدی امارات در کوریدور IMEC است. لذا با عنایت به گزارههای فوق، هرگونه مماشات با امارات در مورد تنگه هرمز به معنی پذیرش نقش اسرائیل در کنترل معادلات تنگه است و این مسئله ممکن است پکن یا مسکو یا هر دو را به این نتیجه برساند که جهت جلوگیری از افزایش نقش اسرائیل در تنگه، به ایران جهت بازگرداندن تنگه به شرایط قبل فشار وارد کنند، که علائم اولیه آن در حال ظاهر شدن است.
۸. برای نگارنده محرز شده است که لابی امارات در ایران درصدد است تا به هر قیمت ممکن، ایران را به معادلات و نظم پیشاجنگ و وابستگی لجستیکی و ارزی پیشین به امارات بازگرداند و برای تحقق این هدف از همه ابزارهای ممکن استفاده کرده و میکند. این در حالی است که بزرگترین تنبیه ایالات متحده پس از تحمیل جنگی سخت به ایران، تغییر نظم منطقه غرب آسیا و ارتقای نقش ژئوپولتیک و ژئواکونومیک ایران به شکلی است که بتواند در مسیر اتصال هند به روسیه و چین به اروپا جایگاهی محوری پیدا کند، امری که در تضاد کامل با منافع بلندمدت امارات و اسرائیل قرار دارد.
۹. ادامه مسیر فعلی با امارات نه تنها به معنای فروپاشی پیشنهاد طرح ۷ بندی ایران به واسطه ناکارآمدنمایی برگ تنگه هرمز است، بلکه به معنای پذیرش حاکمیت دوفاکتوی اسرائیل بر بخشی از تنگه هرمز، تثبیتکننده کوریدور IMEC و دارای تبعات بسیار جدی و بلندمدت بر معادلات جنوب لبنان و ژئوپولتیک شیعه است. کمتر از یک ماه قبل، بنادر بیروت و طرابلس لبنان به شبکهای پیوستهاند که به «کوریدور اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپا» (IMEC) متصل است. مدیریت بندر بیروت و بندر طرابلس روز ۶ اکتبر در دهلینو یک بیانیه مشترک امضا کردند تا به «باشگاه بنادر IMEC» بپیوندند، باشگاهی که در همان روز راهاندازی شد. این خبر در کنار اخبار پیشین دال بر فشار فرانسه و امارات جهت پیوستن لبنان به آیمک، معنایی جز پیوستن لبنان به پیمان ابراهیم و قرار گرفتن در مدار هند-امارات-اسرائیل-ایالات متحده ندارد، که این امر خود مقدمه احیای مسیر قدیمی بیروت-حیفا و خالی شدن جنوب لبنان از شیعیان خواهد بود.
۱۰. در حال حاضر پیمان مکه و مسیر راهآهن حجاز با حمایت پشتپرده چین به رقیبی برای ائتلاف I2U2 و کوریدور IMEC مبدل شده است. پکن انتظار دارد تهران با این ائتلاف رابطه بهتری داشته باشد، که البته در جای خود محل بحث است. ایران حاضر است با محور چین-پاکستان-عربستان-ترکیه در برابر محور آمریکا-هند-امارات-اسرائیل همکاری کند، اما مسلماً ایران نمیتواند نقش دوگانه عربستان در کوریدور IMEC و نقش منفی ریاض در یمن و لبنان را نادیده گیرد. با وجود این در صورت ایفای نقش فعالتر پکن، ایران میتواند در اتصال کوریدور CPEC پاکستان از طریق ریمدان یا چابهار به ترکیه ایفای نقش کند. همچنین در صورت همکاری بیشتر ترکیه و نقش فعالتر چین، میتوان در میانمدت و به تدریج به مسیر شرقی-غربی عراق-سوریه-لبنان و جدا کردن لبنان از IMEC اندیشید، امری که نیازمند فعالیتهای دیپلماتیک بسیار گسترده است. علیایحال، ایران باید از هر مسیری که تضعیفکننده امارات و اسرائیل در منطقه باشد، استقبال کند و با قید ملاحظاتی، من جمله تعیین تکلیف محاصره یمن و فشار بر حزبالله، به سمت کاهش تنش با عربستان حرکت کند.
۱۱. یکی از ارکان نظم آینده منطقه غرب آسیا، ابعاد نظامی و امنیتی آن، خصوصاً بخش هستهای آن است. با عنایت به این نکته نگارنده پیشبینی میکند که دیر یا زود، به دلیل فشار پکن و واشنگتن و لابی عربی، مسئله هستهای به مذاکرات افزوده خواهد شد، لذا باید راهحلی ایجابی و نه سلبی برای پرونده هستهای ایران ارائه شود. نگارنده بارها تأکید کرده است که ایران نمیتواند و نباید به راهحلهای پیش از ۲۸ فوریه بازگردد و دادن قول قطعی به جامعه جهانی برای نساختن بمب اتمی و تعهد مطلق به NPT دیگر عاقلانه نیست. از طرف دیگر حرکت دفعی به سمت بمب به دلیل چسبندگی نهادها به مسیرهای پیشین با چالشهایی مواجه است. در حال حاضر مطالبه جامعه ایران برای ساخت بمب اتمی در سطح بالایی است و این فینفسه بسیار خوب است. اما ایجاد دوگانه «بمب همین الان/بمب نمیخواهیم» با توجه به قاعده سیاستی «وابستگی به مسیر»، عاقبت نظام را به پذیرش راهحلهایی که مسیر اتمی شدن ایران را برای همیشه مسدود خواهد کرد سوق خواهد داد، و ترویجدهندگان این دوگانه به احتمال زیاد به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم از جانب سرویسهای اطلاعاتی بیگانه هدایت میشوند، خواه طرفدار ساخت بمب باشند و خواه مخالف آن. نگارنده تأکید دارد که هر راهحل هستهای، اعم از آنکه در آن انعطاف باشد یا خیر، باید دارای ارکان زیر باشد:
الف. عدم حرکت ایران به سمت سلاح اتمی نباید مطلق بوده، و باید مشروط به تأمین امنیت ایران و تعهد کامل طرف مقابل به مفاد تفاهم باشد، لذا باید مکانیزم ماشهای برای خروج از NPT تعریف شود که عنداللزوم فعال شود.
ب. هرگونه انعطاف ایران باید دارای ماهیت برگشتپذیر باشد، و این برگشتپذیری باید دفعی باشد. لذا رقیقسازی دفعی و انتقال مواد به خارج و حتی تبدیل مواد غنای بالا به میله سوخت قابل قبول نیست.
ج. با توجه به تجربه پاکستان و ایالات متحده، ایران باید نسبت به تأسیس یک ساختار تخصصی اطلاعات-ضداطلاعات در حوزه هستهای اقدام کند، ساختاری که در صورت فعال شدن مکانیزم ماشه توان تطور به ساختار فرماندهی و کنترل هستهای را داشته باشد.
د. ایران باید مذاکرات جامعی را با چین و روسیه جهت استناد به ماده ۱۰ NPT آغاز کند تا در صورت فعال شدن مکانیزم ماشه، تبعات سیاسی خروج از NPT حداقل شود.
ه. ایران نباید بازرسی آژانس از مراکز بمبارانشده را بپذیرد؛ ایران میتواند از بازرسان مستقل چینی و روس که مورد تأیید سازمانهای اطلاعاتی ایران باشند دعوت کند تا طبق ضوابط سختگیرانه ایران از مکانهای مورد نظر بازدید و نتایج را به آژانس و ایالات متحده گزارش دهند.
و. ایران در حال حاضر قابلیت استناد به ماده ۱۰ NPT را دارد، لذا باید فعال نکردن دفعی خروج از NPT را با رفع تحریمها یا بخشی از آن و دسترسی به دانش روز هستهای معامله کند، که در این حوزه طرف معامله چین خواهد بود.
۱۲. به طرف چینی باید تفهیم شود که دادن وزن بیش از اندازه به مسیر پاکستان-عمان-عربستان-ترکیه با سیاستهای موازنهگر پکن ناهمخوان است و با توجه به تأکید شی بر «ارائه توسعه سبک چینی» به تمام ملل غرب آسیا، باید بین شمال خلیج فارس و جنوب آن موازنه برقرار شود. پکن و مسکو باید با ایفای نقش فعال در نظمسازی، با ایالات متحده جهت معافیت کامل و دائمی خود از تمام تحریمهای سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی در ایران مذاکره کنند تا ایران بتواند نقش فعال خود را در کوریدور شمال-جنوب و شرق-غرب ایفا کند. این کار دست ایران را برای مذاکره برای رفع کامل تحریمها باز خواهد کرد.
۱۳. ایران، چین و روسیه باید بر مبنای طرح اخیر لاوروف، طرحهای خود برای امنیت جمعی در خلیج فارس و معماری اقتصادی و امنیتی در غرب آسیا را تجمیع کرده و کشورهای عربی را به مجموعهای از همایشها جهت مذاکرات جمعی یا دوجانبه دعوت کنند. با توجه به تأکید طرح چهارمادهای چین بر خروج نیروهای بیگانه از غرب آسیا و محوری بودن مسئله فلسطین و ارائه توسعه مدل چینی به کشورهای این منطقه، محورهای اصلی هر توافق چندجانبه با کشورهای عربی باید شامل سه رکن زیر باشد:
۱. تعدیل حضور آمریکا در منطقه
۲. مهار اسرائیل
۳. موازنه میان توسعه-امنیت و بهرهمندی همه کشورهای منطقه از مزیتهای اقتصادی منطقه و توازن توسعه میان شمال خلیج فارس و جنوب آن
۱۴. به طور خاص در مورد تنگه هرمز، ایران از حیث نظامی کنترل تنگه را در دست خواهد داشت و این از خطوط قرمز ایران است. اما از حیث تجاری و بحث خدمات/عوارض، ایران باید به تسهیم منافع با کشورهای جنوب فکر کند، به شرطی که چین به عنوان ذینفع تضعیف IMEC نسبت به ارتقای توان ایران در ارائه خدمات به کشتیها و بهبود وضعیت و توسعه بنادر ایران، خصوصاً بندر راهبردی چابهار، متعهد شود (که این امر مستلزم پیروزی بر لابی قدرتمند هند و امارات در ایران است).
در پایان ذکر این نکته ضروری است که دلیل متمایل شدن مجدد آمریکا به مذاکره در مقطع زمانی فعلی، فشارها و التهابات قابل توجه در بازارهای مالی، خصوصاً بخش فناوری و هوش مصنوعی، و همچنین شدت بالای باخت در انتخابات میاندورهای است که ترکیب این دو، آینده میانمدت حزب جمهوریخواه و منافع شخص ترامپ را تهدید میکند. در صورت ادامه مسیر فعلی، یعنی انفعال در نظمسازی، مماشات در برابر امارات و تبدیل شدن به آلت دست آمریکا در خبردرمانی بازارهای مالی، با گذر زمان، بازارهای مالی و نفت از حالت فشار خارج و از سوی دیگر فشارهای اقتصادی داخلی ایران تدریجاً کار خود را خواهد کرد و فضا را به سمتی خواهد برد که یا خطر اشتعال جنگی مجدد شدیداً افزایش یابد، یا ایران مجبور شود به شکلی گسترده و کنترلنشده به طرف مقابل امتیاز دهد و ریسک تهدید و سایه دائمی جنگ را بر خود بپذیرد، که چنین امری مقدمه فروپاشی کشور خواهد بود. ایران تاکنون دستاوردهای ذیقیمتی به دست آورده و زمان آن فرا رسیده که با دیپلماسی فعال، و غلبه بر موانع ذهنی خودساخته، فضا را برای یک توافق پایدار که ایالات متحده تنها یک ضلع آن است، فراهم سازد.
پ. ن.: ممکن است در چند روز آینده توافقی میان ایران و آمریکا حاصل شود، اما باید دقت کرد که شرط موفقیت هر توافق، پایداری و اجرایی شدن آن به شکلی است که منافعی از آن عاید کشور شود و توسعه و امنیت بلند مدت ایران را تضمین کند.
もっと見る